Παρεμπίπτουσα Δημοκρατία…

…Κατά την κρίση και τις διαθέσεις μιας κυβερνητικής πλειοψηφίας. Ναι, δημοκρατία έχουμε αλλά μόνο όταν δεν απειλείται η κυβέρνηση.

Αν υπάρχει μια περίοδος κατά την οποία η συνταγματική νομιμότητα, η κοινοβουλευτική πρακτική και η ίδια η έννοια της θεσμικής λογοδοσίας κάμφθηκαν συστηματικά για να προστατευθούν πρόσωπα, επιλογές και μηχανισμοί της εξουσίας, είναι η περίοδος που διανύουμε.

Τα πρώτα χρόνια της διακυβέρνησης της Νέας Δημοκρατίας —και κυρίως τα χρόνια της πανδημίας, όταν η κοινωνία ήταν κλεισμένη στα σπίτια της, φοβισμένη, απομονωμένη και πολιτικά αδρανής— στήθηκε ερήμην της ένας πρωτοφανής μηχανισμός ελέγχου και επιρροής.

Από τη μία, δημιουργήθηκε ένα πανίσχυρο σύστημα κυβερνητικής προπαγάνδας και χειραγώγησης μεγάλου μέρους των ΜΜΕ, μέσα από κρατική διαφήμιση, εξαρτήσεις και σχέσεις αμοιβαίας προστασίας. Από την άλλη, με τον νόμο για το «Επιτελικό Κράτος», συγκροτήθηκε ένας υπερσυγκεντρωτικός μηχανισμός διακυβέρνησης, όπου οι αποφάσεις, η πληροφορία, ο έλεγχος του κρατικού μηχανισμού και η πολιτική ευθύνη συγκεντρώθηκαν σε έναν στενό πυρήνα εξουσίας γύρω από το Μέγαρο Μαξίμου.

'Ολα έδειχναν καλοδουλεμένα... Ώσπου ήρθαν τα Τέμπη.

Μέχρι τότε, το σύστημα αυτό έμοιαζε απρόσβλητο. Επικοινωνιακά θωρακισμένο. Πολιτικά κυρίαρχο. Σχεδόν ανεξέλεγκτο.

Η τραγωδία εκείνη δεν αποκάλυψε μόνο την κυβερνητική ανικανότητα, την αποσάθρωση του κράτους και τις εγκληματικές παραλείψεις ετών. Έγινε κι η θρυαλλίδα που άρχισε να ξηλώνει ολόκληρο το κυβερνητικό οικοδόμημα. Γιατί μετά το πρώτο σοκ, άρχισε να διαμορφώνεται μπροστά στα μάτια της κοινωνίας ένα τεράστιο σχέδιο συγκάλυψης με μετατόπιση ευθυνών, παραπληροφόρηση, επιθέσεις σε συγγενείς θυμάτων, εξεταστικές-παρωδία, θεσμικοί ελιγμοί και μια μόνιμη προσπάθεια να μην φτάσει ποτέ η πολιτική ευθύνη στον πυρήνα της εξουσίας.

Και από τότε, το κυβερνητικό «πουλόβερ» ξηλώνεται συνεχώς.

Άλλοτε με τις υποκλοπές και την αποκάλυψη ενός σκοτεινού μηχανισμού παρακολουθήσεων. Άλλοτε με υποθέσεις όπως του ΟΠΕΚΕΠΕ, που φωτίζουν πελατειακές λογικές και διαχείριση δημόσιου χρήματος με όρους κομματικού συστήματος. Άλλοτε με κοινοβουλευτικές διαδικασίες που μετατρέπονται σε θεσμικές φάρσες.

Και σήμερα, με το κοινοβουλευτικό ρεσιτάλ μέσω του εκπροσώπου της Κυβέρνησης κ. Βορίδη, όπου η ερμηνεία του Συντάγματος και των νόμων, παρουσιάστηκε περίπου ως κυβερνητικό προνόμιο, αρκεί να αποτρέπεται κάθε ουσιαστικός έλεγχος. Με διαδικαστικά τεχνάσματα, νομικίστικες ακροβασίες και μια επίδειξη θεσμικής αλαζονείας, μετατράπηκε ακόμη μία φορά η κοινοβουλευτική πλειοψηφία σε άβουλο μηχανισμό ακύρωσης κάθε ενοχλητικής έρευνας.

Απορούμε μετά για την κρίση εμπιστοσύνης προς την πολιτική. Για την αποχή. Για την αποστροφή των πολιτών απέναντι στα κόμματα και στους θεσμούς.

Κι όμως, αυτή η απογοήτευση δεν έπεσε από τον ουρανό. Είναι το αποτέλεσμα πολλών χρόνων αλαζονείας, ελέγχου, θεσμικών ακροβασιών και μιας διαρκούς προσπάθειας να παρουσιαστεί η εξουσία ως υπεράνω ελέγχου και λογοδοσίας.

Η μεγαλύτερη ζημιά ίσως δεν είναι καν όσα συνέβησαν. Είναι όσα εμπεδώνονται σχεδόν καθημερινά πλέον, ότι το Σύνταγμα και οι νόμοι προσαρμόζονται, οι θεσμοί κάμπτονται και η Δημοκρατία λειτουργεί υπό όρους —σαν «παρεμπίπτουσα» στην όλη διαδικασία— αρκεί να μη διαταράσσεται η πολιτική κυριαρχία κι η ασυλία της κυβέρνησης.