Μόνο οι ημερομηνίες αλλάζουν...

…Αν τις αφαιρούσε κανείς από την είδηση για το κύκλωμα των πολεοδομιών, δύσκολα θα καταλάβαινε αν δημοσιεύθηκε το 1995, το 2005 ή το 2026. Ένα ακόμη κύκλωμα. Μια ακόμη υπόθεση διαφθοράς. Μια ακόμη ιστορία συναλλαγών, εξυπηρετήσεων και παράκαμψης κανόνων.

Το ερώτημα, όμως, δεν είναι ποιος παραιτήθηκε, ποιος εμπλέκεται ή ποιος θα λογοδοτήσει. Αυτά οφείλει να τα διερευνήσει η Δικαιοσύνη. Το πραγματικό πολιτικό ερώτημα είναι άλλο:

Τι ακριβώς άλλαξε στη χώρα μετά από δεκαπέντε χρόνια κρίσης, μνημονίων, μεταρρυθμίσεων, ψηφιοποίησης και υποσχέσεων για ένα σύγχρονο και αποτελεσματικό κράτος, αν εξακολουθούν ν’ αναπαράγονται οι ίδιες παθογένειες;

Οι πολεοδομίες υπήρξαν επί χρόνια σύμβολο γραφειοκρατίας, αδιαφάνειας και πελατειακών σχέσεων. Ακριβώς γι' αυτό βρέθηκαν επανειλημμένα στο επίκεντρο μεταρρυθμίσεων. Νέοι νόμοι, ηλεκτρονικές πλατφόρμες, ψηφιοποίηση διαδικασιών, νέοι μηχανισμοί ελέγχου.

Κι όμως, δεκαπέντε χρόνια μετά, η χώρα συζητά ξανά για κυκλώματα στις πολεοδομίες.

Και το ερώτημα που ανακύπτει σχεδόν αυτονόητα είναι αν πρόκειται απλώς για μία ακόμη εκδήλωση διαχρονικών παθογενειών ή για την απόδειξη ότι οι μεταρρυθμίσεις που εξαγγέλθηκαν όλα αυτά τα χρόνια δεν κατάφεραν ν’ αγγίξουν τον πυρήνα του προβλήματος.

Γιατί η διαπίστωση ότι ένα πρόβλημα είναι παλιό δεν το καθιστά λιγότερο σοβαρό. Ούτε απαλλάσσει κανέναν από την ευθύνη αντιμετώπισής του. Οι πολίτες δεν ψηφίζουν κυβερνήσεις για να τους εξηγούν από πότε υπάρχουν τα προβλήματα. Τις ψηφίζουν για να τα λύνουν.

Εδώ ακριβώς αρχίζει η πολιτική ευθύνη.

Αν ύστερα από επτά χρόνια διακυβέρνησης της Νέας Δημοκρατίας εξακολουθούμε να συζητάμε για κυκλώματα σε πολεοδομίες, για ελλείμματα λογοδοσίας και για ένα κράτος που μοιάζει να αντιστέκεται σε κάθε εξαγγελία εκσυγχρονισμού, τότε εύλογα γεννάται το ερώτημα αν οι υποσχέσεις περί «εκσυγχρονισμού του κράτους» ήταν ουσιαστικές μεταρρυθμίσεις ή απλώς ένα νέο πολιτικό περιτύλιγμα πάνω σε παλιές δομές.

Και ίσως το πιο ανησυχητικό να μην είναι καν η ύπαρξη των κυκλωμάτων.

Είναι η εντύπωση ότι το ίδιο το κράτος διαθέτει μηχανισμούς αυτοπροστασίας. Ότι ακόμη και όταν κάποιοι απομακρύνονται από θέσεις ευθύνης, συχνά δεν απομακρύνονται πραγματικά. Απλώς μετακινούνται σε άλλη υπηρεσία, σε άλλον φορέα ή σε άλλο γραφείο. Σαν το πρόβλημα να βρίσκεται πάντοτε στη θέση και ποτέ στο πρόσωπο ή στο σύστημα που το ανέχεται.

Κι όταν οι ευθύνες μετακινούνται μαζί με τους φακέλους, η λογοδοσία χάνεται κάπου ανάμεσα στις υπηρεσιακές μεταβολές, τις διοικητικές αποφάσεις και τις αλληλοκαλύψεις ενός κράτους που μοιάζει συχνά περισσότερο να προστατεύει τον εαυτό του παρά να διορθώνει τα λάθη του.

Γιατί οι πολεοδομίες δεν είναι απλώς μια ακόμη δυσάρεστη είδηση. Όπως τα Τέμπη δεν αφορούσαν μόνο τον σιδηρόδρομο. Όπως οι υποκλοπές δεν αφορούσαν μόνο την ΕΥΠ. Όπως ο ΟΠΕΚΕΠΕ δεν αφορά μόνο τις επιδοτήσεις.

Κάθε μία από αυτές τις υποθέσεις φωτίζει την ίδια αντίφαση, που είναι η μεγάλη απόσταση ανάμεσα στις μεγαλεπήβολες και πομπώδεις εξαγγελίες και στην πραγματική λειτουργία του κράτους. Και ίσως εκεί να βρίσκεται η ουσία του προβλήματος.

Όχι στην έλλειψη νόμων. Όχι στην έλλειψη σχεδίων. Όχι στην έλλειψη μεταρρυθμίσεων.

Αυτά υπήρξαν πολλά.

Εκείνο που επί τόσα χρόνια φαίνεται να λείπει είναι η πολιτική βούληση να συγκρουστεί και η σημερινή κυβέρνηση μέχρι τέλους με μηχανισμούς, εξαρτήσεις και νοοτροπίες που επιβιώνουν ανεξάρτητα από πρόσωπα, κυβερνήσεις και πολιτικά συνθήματα.

Κι αυτό ακριβώς είναι που λείπει περισσότερο από οτιδήποτε άλλο. Γι’ αυτό ίσως κι η απογοήτευση των πολιτών απέναντι στο πολιτικό σύστημα παραμένει τόσο βαθιά, τόσο μακροχρόνια και τόσο επίμονη.

Γι' αυτό και η δημόσια συζήτηση στα τηλεοπτικά «παράθυρα» καταλήγει τις περισσότερες φορές να εξαντλείται στο ποιος εμφανίζεται καταλληλότερος στις δημοσκοπήσεις, αφήνοντας στο περιθώριο την ουσία των προβλημάτων και τις πραγματικές ευθύνες.

Γιατί η χώρα, όπως αποδεικνύεται ύστερα από τόσα χρόνια ανακύκλωσης των ίδιων προβλημάτων, δεν έχει ανάγκη από έναν ακόμη «καταλληλότερο», «δημοφιλέστερο» ή «λαοπρόβλητο» διαχειριστή της εξουσίας και των ίδιων προβλημάτων.

Έχει ανάγκη από μια πολιτική δύναμη που, με σοβαρότητα και συνέπεια, αλλά κυρίως με σχέδιο, θέληση και αποφασιστικότητα, χωρίς εξαρτήσεις και δεσμεύσεις, θα τολμήσει ν’ αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο ασκείται η εξουσία, θα τολμήσει ν’ αλλάξει τη χώρα.

Διαφορετικά, θα συνεχίσουμε ν’ αλλάζουμε κυβερνήσεις, πρόσωπα και συνθήματα, χωρίς επί της ουσίας ν’ αλλάζουμε ποτέ το κράτος.